Suchość jamy ustnej

Kserostomia, czyli suchość jamy ustnej, jest coraz częstszym problemem zdrowotnym osób dorosłych. Zaburzona produkcja pełniącej wiele ważnych funkcji śliny może nie tylko uprzykrzyć życie, ale i stać się źródłem innych dolegliwości i schorzeń. Skąd się bierze i jak jej zapobiegać?

Skala problemu

Uczucie suchości w jamie ustnej to powszechna dolegliwość, której doświadczamy zupełnie sobie tego nie uświadamiając. W przeważającej większości przypadków jest ona związana z odczuwaniem pragnienia – nawet nieznacznie odwodniony organizm szybko „dopomina się” o nawilżenie, objawiając się m.in. wyschniętą błoną śluzową jamy ustnej. Podobne symptomy pojawiają się u osób oddychających przez usta. Niektórym z nas jednak takie uczucie towarzyszy o wiele częściej i jest związane z zaburzeniem procesu wydzielania śliny (kserostomia). Szacuje się, że problem dotyczy nawet 10% populacji w wieku 20-80 lat, w tym 25% powyżej 65. roku życia*. Ślina pełni w organizmie człowieka wiele ważnych funkcji. Zaburzenie jej produkcji – stałe (kserostomia prawdziwa) bądź czasowe, związane ze sporadycznym lub czasowym wrażeniem suchości jamy ustnej mimo prawidłowej pracy ślinianek (kserostomia rzekoma) – jest wyraźnie odczuwalne. Pacjenci skarżą się wówczas na trudności z przeżuwaniem i przełykaniem pokarmu, zaburzenia odczuwania smaku, uczucie swędzenia i pieczenia, a także problemy natury stomatologicznej (rozwój drobnoustrojów, próchnicę itd.).

Przyczyny kserostomii

Najczęstszym źródłem wystąpienia suchości w jamie ustnej są choroby systemowe (np. nadczynność tarczycy, cukrzyca typu 1**), psychiczne i długotrwałe odczuwanie takich emocji jak lęk czy niepokój, a także przyjmowanie niektórych leków (mówimy wówczas o kserostomii polekowej). Suchość w obrębie jamy ustnej może być także wynikiem radioterapii, stosowanej w ramach leczenia nowotworów szyi i głowy. Ale kserostomia może wystąpić także u kobiet w okresie menopauzy, osób palących papierosy, a także pracowników, wykonujących swoje obowiązki w zapylonych i suchych pomieszczeniach. Dolegliwość pojawia się także sporadycznie w sytuacjach stresowych.

Jak sobie radzić z suchością jamy ustnej?

Leczenie kserostomii wymaga konsultacji z lekarzem, który dostosuje formę terapii indywidualnie do dolegliwości pacjenta. Jednak z problemem suchości jamy ustnej możemy także walczyć samodzielnie, łagodząc objawy dolegliwości i poprawiając ogólny stan zdrowia jamy ustnej. Przede wszystkim należy pamiętać o prawidłowej higienie jamy ustnej (mycie zębów przynajmniej dwa razy dziennie szczoteczką o miękkim włosiu, używanie nici dentystycznej i pasty z fluorem), ograniczeniu spożywania produktów lepkich, intensywnych w smaku (bardzo kwaśnych, słodkich, słonych i ostrych), a także kawy i mocnej herbaty, częste picie wody i popijanie pokarmów, pomaga także ssanie kostek lodu, miętowych cukierków czy żucie gum bez cukru (stymulowanie produkcji śliny)***. Właściwości nawilżające mają też oleje roślinne, np. z rokitnika, nagietka i bergamotowy. Preparaty bazujące na takich składnikach (np. spray do gardła Larimax T) powlekają błonę śluzową gardła specjalnym ochronnym biofilmem, dodatkowo zaś stymulują procesy regeneracji i łagodzą dyskomfort wywołany suchością.

 

* U. Kaczmarek, Suchość jamy ustnej – etiologia, częstość występowania i rozpoznanie – na podstawie piśmiennictwa, „Czasopismo Stomatologiczne” 2007, LX, s. 22.

** Ł. Guzik, E. Kamysz, Kserostomia – więcej niż suchość w jamie ustnej, „Farmakoterapia” 2009, tom 65, nr 6, s. 412.

*** U. Kaczmarek, Leczenie suchości jamy ustnej – przegląd piśmiennictwa, „Czasopismo Stomatologiczne” 2007, LX, s. 89.