Jak dbać o gardło i krtań?

Gardło

Gardło jest wspólnym elementem drogi oddechowej i pokarmowej oraz częścią układu odpornościowego (immunologicznego). Migdałki są ważną częścią układu chłonnego gardła (broniącego przed zakażeniami). Stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed czynnikami chorobotwórczymi poprzez ich eliminację, wytworzenie przeciwciał, przesyłanie informacji do układu chłonnego oraz wytworzenie komórek pamięci immunologicznej. Komórki te przechowują wiedzę o czynniku chorobotwórczym. Dzięki temu organizm może szybciej zwalczyć chorobę, jeśli infekcja wystąpi ponownie.

Stany zapalne gardła

W codziennej praktyce lekarskiej rozróżnia się zapalenie gardła, będący procesem zapalnym rozwijającym się bez udziału struktur układu chłonnego lub z niewielkim ich udziałem, oraz zapalenie migdałków charakteryzujące się zmianami zapalnymi w tkance limfatycznej (chłonnej, spełniającej funkcje obronne przed infekcjami) gardła z mniejszym udziałem zmian zapalnych w obrębie całej błony śluzowej gardła. Nierzadko stan zapalny występujący w jamie ustnej, gardle jest punktem wyjścia i rozwoju infekcji w obrębie krtani czy dolnych dróg oddechowych.

Zapalenie błony śluzowej

Zapalenie błony śluzowej można podzielić uwzględniając:

  • czynnik przyczynowy (etiologiczny): bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze, alergiczne, zawodowe;
  • umiejscowienie zmian: zapalenie błony śluzowej gardła, krtani, jamy ustnej, zapalenie tkanki limfatycznej;
  • charakter przebiegu: ostre, przewlekłe, nawracające.

Zakażenie wirusowe

Zakażenia wirusowe stanowią około 70-85% przyczyn ostrego zapalenia gardła i krtani u dzieci powyżej 3. roku życia i 90-95% u dorosłych.

Bakterie

Bakterie odpowiedzialne są za 15-30% zakażeń u dzieci oraz 5-10% u dorosłych.*

Poses R., Cebul R. et al.: The accuracy of experienced physician in probability estimates for patients with the sore throats: implications of decision making. JAMA 1985;254:925-9, Komaroff A., Pass T., Aronson M. et al.: The predicition of strepto-coccal pharyngitis in adults. J Gen Intern Med 1986; 1:1-7.
 
Przewlekłe zapalenie gardła i/lub krtani

Przewlekłe zapalenie gardła i/lub krtani stanowi liczną grupę stanów chorobowych o różnej etiologii i zróżnicowanym obrazie klinicznym (całokształt obserwacji poczynionych przez lekarza i informacji zebranych przez niego podczas wywiadu lekarskiego z chorym). Proces chorobowy może wywołany różnymi czynnikami:

  • zewnętrznymi (dym tytoniowy, spożywanie bardzo gorących pokarmów, klimatyzacja);
  • wewnętrznymi (refluks żołądkowo-przełykowy, cukrzyca, niewłaściwa technika mówienia, ustny tor oddychania).

W praktyce klinicznej wyróżniamy: proste, zanikowe oraz przerostowe przewlekłe zapalenie gardła.

1) Prosty przewlekły nieżyt gardła – charakteryzuje się przekrwieniem, rozpulchnieniem błony śluzowej oraz często gęstą wydzieliną pokrywającą zmienioną błonę śluzową.

2) Nieżyt przerostowy – charakteryzuje się wąską cieśnią gardła oraz przerośniętą błoną śluzo-wą otaczających tkanek. Śluzówka pokryta jest fragmentami zaschniętej brunatnej wydzieliny, odruchy podniebienno-gardłowe są wzmożone.

3) Przewlekły zanikowy nieżyt gardła jest stanem chorobowym o złożonej etiologii (przyczynie). W badaniu wziernikowym najczęściej stwierdza się „cienką” błonę śluzową, która sprawia wrażenie „polakierowanej”. Może ona być różowa, bez wyraźnego przekrwienia, lub czerwona. Zwraca uwagę dość mocne wysuszenie śluzówki, szczególnie na tylnej ścianie gardła, a występująca wydzielina śluzowa jest skąpa i gęsta wskutek jej zaniku i pojawienia się zmian włóknistych. Zmiany zanikowe dominują u kobiet w okresie przekwitania. Według różnych źródeł zapadalność na to schorzenie u obojga płci przedstawia się 2,5-3:1. Objawy chorobowe są wspólne dla wszystkich trzech postaci przewlekłego zapalenia. Pacjenci odczuwają pieczenie, suchość, zawadzanie czy odczucie zalegania ciała obcego, powodujące uporczywy odruch połykania. W niektórych przypadkach dochodzi do nasilenia rozwoju próchnicy lub chorób przyzębia.

4) W przewlekłym zapaleniu krtani chorzy zgłaszają obecność męczącego, suchego kaszlu i/lub chrypki po dłuższym śpiewaniu lub mówieniu oraz zmiany barwy głosu.

Leczenie

Leczenie obejmuje eliminację szkodliwych czynników oraz stosowanie miejscowe leków objawo-wych.
Leczenie objawowe przewlekłych zapaleń błony śluzowej obejmuje:

1. Farmakoterapię – miejscowo dolegliwości łagodzi stosowanie łagodnych leków przeciwza-palnych, przeciwbólowych, nawilżających oraz regenerujących uszkodzoną śluzówkę.
2. Leczenie klimatyczne.
3. Leczenie balneologiczne.

Należy unikać toksyn wziewnych, czyli inhalacyjnych. Do najczęściej alergizujących czynników wziewnych zaliczamy: kurz, roztocza, sierść i naskórek zwierząt, pierze, wełnę, pyłki roślin, różnego rodzaju grzyby chorobotwórcze (czyli pleśnie). Chory ma bezwzględny zakaz palenia tytoniu i powinien zmienić zanieczyszczone środowisko pracy lub miejsce zamieszkania oraz unikać alergenów wziewnych. Ważny jest odpoczynek głosowy, a w przypadku nieodpowiedniego używania głosu konieczna może być terapia głosowa.

Rekonwalescencja

Preparaty o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym, przyspieszającym gojenie:

Skład Preparat Postać
Olej z rokitnika 0,08 ml/1 ml
Olej z nagietka 0,10 ml/1 ml
Larimax T spray

 

Wskazania do stosowania:

  • skuteczny w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych gardła,
  • łagodzi ból i przyspiesza rekonwalescencję po zabiegach w obrębie jamy ustnej i gardła.

Dawkowanie:

  • 2 dawki 2-3 razy dziennie.

Środki ostrożności:

  • odpowiedni dla dzieci nawet od 2. roku życia, kobiet ciężarnych i karmiących piersią (po konsultacji z lekarzem),
  • ze względu na naturalne składniki preparatu można stosować przewlekle.

Inne uwagi:

  • zalecany również pacjentom po zabiegach operacyjnych gardła.

Możliwe skutki uboczne:

  • brak.